การบริหารโรงแรม 3 รูปแบบ: เจ้าของบริหารเอง แฟรนไชส์ และจ้างเชนบริหาร
การเลือกรูปแบบบริหารโรงแรมควรเริ่มจากคำถามว่า เจ้าของมีทีมและระบบอะไรพร้อมแล้ว และต้องการให้คนอื่นเข้ามาช่วยเรื่องใด แต่ละรูปแบบมีค่าใช้จ่าย ขอบเขตอำนาจ และข้อผูกพันที่ควรเข้าใจก่อนตัดสินใจ
1. โรงแรมที่เจ้าของบริหารเอง
- รูปแบบการบริหาร: เจ้าของดูแลกิจการเอง หรือจ้างผู้จัดการทั่วไป (GM) และทีมงานมาดำเนินงานภายใต้นโยบายของเจ้าของ โรงแรมใช้ชื่อและสร้างแบรนด์ของตัวเองได้
- ข้อดี: เจ้าของกำหนดราคา งบประมาณ จำนวนพนักงาน และรูปแบบบริการได้ตามกลุ่มลูกค้า เช่น ออกแพ็กเกจสำหรับลูกค้าประจำ หรือปรับบริการให้สะท้อนเอกลักษณ์ของท้องถิ่นได้รวดเร็ว
- ข้อจำกัด: ต้องสร้างชื่อเสียงและหาลูกค้าเอง รวมถึงวางระบบฝึกอบรม ตรวจคุณภาพ และควบคุมต้นทุน หากพึ่งผู้จัดการเพียงคนเดียวมากเกินไป งานอาจสะดุดเมื่อเปลี่ยนทีม
- ค่าใช้จ่าย: มีค่าจ้างทีมบริหารและฝ่ายขาย ค่าทำเว็บไซต์และระบบจอง ค่าระบบจัดการโรงแรม ค่าการตลาด และค่านายหน้าจากแพลตฟอร์มจองออนไลน์ (OTA) ไม่มีค่าสิทธิแบรนด์ แต่ต้องตั้งงบสร้างช่องทางขายของตัวเอง
- สิ่งที่ต้องดูแล: เจ้าของรับผิดชอบเรื่องใบอนุญาต มาตรฐานความปลอดภัย การจ้างงาน และสัญญากับคู่ค้า พร้อมกำหนดขั้นตอนการทำงานและผู้รับผิดชอบให้ชัดเจน
2. โรงแรมแฟรนไชส์
- รูปแบบการบริหาร: เจ้าของซื้อสิทธิใช้ชื่อและระบบของแบรนด์ แต่ยังใช้ทีมของตัวเองหรือจ้างบริษัทมาบริหารงานประจำวัน การซื้อแฟรนไชส์จึงไม่ได้หมายความว่าแบรนด์จะส่งทีมมาบริหารให้โดยอัตโนมัติ
- ข้อดี: ได้ใช้ชื่อแบรนด์ ระบบจอง และช่องทางเข้าถึงสมาชิกตามแพ็กเกจที่ตกลง เหมาะกับเจ้าของที่มีทีมบริหารพร้อม แต่ต้องการเพิ่มช่องทางขายและให้ลูกค้ารู้จักโรงแรมง่ายขึ้น
- ข้อจำกัด: เจ้าของยังต้องรับผิดชอบผลประกอบการ หากค่าสิทธิคิดจากรายได้ห้องพัก ก็อาจต้องจ่ายแม้โรงแรมมีกำไรต่ำ และรายได้จากระบบจองของแบรนด์อาจมีทั้งลูกค้าใหม่และลูกค้าเดิมที่เปลี่ยนช่องทางจอง
- ค่าใช้จ่าย: ก่อนเข้าแบรนด์อาจมีค่าแรกเข้า ค่าติดตั้งระบบ ค่าฝึกอบรม และงบปรับปรุงโรงแรมให้ผ่านมาตรฐาน ส่วนหลังเปิดอาจมีค่าสิทธิ ค่าการตลาด ค่าระบบจอง ค่าโปรแกรมสมาชิก และค่าเทคโนโลยี ควรขอให้แบรนด์ระบุว่ารายการใดรวมแล้วและรายการใดคิดเพิ่ม
- สิ่งที่ต้องปฏิบัติตาม: มาตรฐานห้องพักและบริการ การใช้ชื่อและเครื่องหมายการค้า ระบบที่แบรนด์กำหนด และรอบตรวจคุณภาพ หากเป็นโรงแรมเดิม ควรขอ แผนปรับปรุงทรัพย์สิน (PIP) พร้อมรายการงาน งบประมาณ และกำหนดเสร็จก่อนเซ็น
3. โรงแรมที่จ้างเชนหรือเครือโรงแรมบริหาร
- รูปแบบการบริหาร: เจ้าของทำสัญญาจ้างบริหารโรงแรม หรือ Hotel Management Agreement (HMA) ให้เชนเข้ามาดูแลงานตามขอบเขตที่ตกลง เช่น การเตรียมเปิดโรงแรม การบริหารทีม การขาย และการควบคุมคุณภาพ
- ข้อดี: ได้ทีมบริหารและระบบงานพร้อมใช้ เหมาะกับเจ้าของที่มีทรัพย์สินหรือเงินลงทุน แต่ยังไม่มีทีมโรงแรมครบ โดยเฉพาะช่วงเปิดกิจการหรือโครงการที่มีหลายส่วน เช่น ห้องพัก ห้องอาหาร และงานจัดเลี้ยง
- ข้อจำกัด: เชนมีอำนาจตัดสินใจงานประจำวันตามสัญญา ส่วนเจ้าของยังต้องเตรียมเงินลงทุนและรับความเสี่ยงหากผลประกอบการต่ำ จึงควรเข้าใจเงื่อนไขการเลิกสัญญาและการขายโรงแรมตั้งแต่ก่อนเริ่ม
- ค่าใช้จ่าย: มักมี ค่าบริหารพื้นฐาน ที่คิดจากรายได้ และ ค่าตอบแทนตามผลงาน ที่คิดจากกำไรตามนิยามในสัญญา นอกจากนี้อาจมีค่าบริการส่วนกลาง ค่าระบบ ค่าทีมเตรียมเปิด และค่าสิทธิแบรนด์แยกต่างหาก ส่วนเงินสำรองเปลี่ยนเฟอร์นิเจอร์และอุปกรณ์เป็นเงินที่กันไว้ใช้กับทรัพย์สิน ไม่ใช่ค่าบริหารที่จ่ายให้เชน
- สิ่งที่ต้องปฏิบัติตาม: ขั้นตอนอนุมัติงบ การจัดซื้อ การรายงานผล และมาตรฐานตามสัญญา ควรระบุให้ชัดว่าใครมีสิทธิเปลี่ยน GM ใครอนุมัติรายจ่ายนอกงบ ใครเป็นนายจ้างของพนักงาน และเจ้าของมีสิทธิเลิกสัญญาเมื่อผลงานต่ำกว่าเกณฑ์อย่างไร
ตัวอย่างวิธีตั้งงบ
สมมติโรงแรม 100 ห้อง มีรายได้รวม 100 ล้านบาทต่อปี ในจำนวนนี้เป็นรายได้ห้องพัก 70 ล้านบาท ตัวอย่างต่อไปนี้เป็น ตัวเลขสมมติสำหรับอธิบายวิธีคิด ไม่ใช่อัตราตลาดหรือค่าใช้จ่ายทั้งหมดของโรงแรม
- บริหารเอง: หากตั้งงบทีมขายและระบบเพิ่มเติมไว้ 2.50 ล้านบาทต่อปี ให้แยกรายการว่าเป็นค่าคน ค่าระบบ หรือค่าโฆษณา เพื่อดูว่าส่วนใดปรับได้เมื่อยอดขายเปลี่ยน
- แฟรนไชส์: สมมติค่าสิทธิ 5% ของรายได้ห้องพัก เท่ากับ 3.50 ล้านบาท และค่าการตลาด ระบบจอง และสมาชิกอีก 3.50 ล้านบาท รวม 7.00 ล้านบาทต่อปี ยังไม่รวมค่าแรกเข้าและงบปรับปรุง
- จ้างเชนบริหาร: สมมติค่าบริหารพื้นฐาน 2% ของรายได้รวม เท่ากับ 2.00 ล้านบาท ค่าบริการส่วนกลาง 3.50 ล้านบาทและค่าตามผลงาน 7% ของฐานกำไรที่ปรับแล้ว 26.50 ล้านบาท เท่ากับประมาณ 1.86 ล้านบาท รวม 7.36 ล้านบาทต่อปี โดยตัวอย่างนี้ไม่มีค่าสิทธิแบรนด์แยก
ก่อนตัดสินใจ ควรขอให้ข้อเสนอระบุ ค่าใช้จ่ายก้อนแรก ค่าใช้จ่ายรายปี ฐานคำนวณค่าธรรมเนียม สิทธิอนุมัติของเจ้าของ และเงื่อนไขเลิกสัญญา แยกกันให้ชัด โดยเฉพาะค่าธรรมเนียมที่คิดเป็นเปอร์เซ็นต์ เพราะอัตราเดียวกันอาจให้ยอดจ่ายต่างกันมากเมื่อคิดจากรายได้ห้องพัก รายได้รวม หรือกำไรคนละฐานกันครับ
เรียบเรียงโดย ThaiHotelJob.com — เว็บงานโรงแรม ที่มีมากกว่างาน